Bunun yanında yeni yatırımlarla sektördeki toplam kurulu güçte de artış yaşandı. 2011 yılının dokuz ayında Türkiye’nin toplam kurulu gücü 51 bin 547 MW’a ulaşırken, temmuz ayında 736 milyon kWh, 36.122 MW kapasite kullanımı ile yeni tüketim rekorları kırıldı. Türkiye’nin ekonomik büyümesi ile doğru orantılı olarak tüketimde oluşacak baskı, özel sektör yatırımlarını enerji sektörünün merkezine oturttu.Türkiye, ekonomik gelişme, sanayileşme ve kentleşme dinamiklerine paralel olarak yüksek talep artışı ile dünyanın en hızlı büyüyen enerji piyasalarının başında geliyor. Türkiye’nin 2020 yılına kadar dünya ve Avrupa ortalamalarının üzerinde büyümesini sürdürmesi beklenirken, bu büyümenin en önemli itici gücünü özel sektör oluşturuyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın verilerine göre, enerji sektöründe dışa bağımlılığın azaltılması amacıyla özellikle son dokuz yılda 25 milyar doları aşan yatırım yapıldı. Enerjiye yapılan yatırımlarla bugün elektrik santrallerinin toplam kurulu gücü yaklaşık 51 bin megavata, hidroelektrik santrallerin kurulu gücü de 12 bin 200 megavattan 16 bin 883 megavata çıkarıldı. Bu yatırımlar içinde özel sektörün, enerjideki payının yüzde 34’ten yüzde 52’ye çıkarıldığı bilgisini veren Bakanlık, Türkiye’de kurulu gücü rüzgar enerjisinde 20 bin megavata,  güneş enerjisinde 3 bin megavata,  jeotermal enerjide ise 600 megavata çıkarmayı planlıyor. Bakanlık, bu hedeflere ulaşılmasıyla birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarının, toplam elektrik enerjisi üretimi içindeki payının yüzde 30’a çıkmasını hedefliyor. Bakanlık ayrıca, 2023 yılına kadar yaklaşık 20 bin megavat toplam kurulu güce sahip hidroelektrik santralin özel sektör tarafından yapılmasını amaçlıyor.

2010 yılı Türkiye elektrik enerjisi sektörü açısından gerek kapasite ve talep artışı, gerekse piyasa oyuncularının uzun zamandır beklediği yasal düzenlemeler açısından kilit bir yıl oldu. 2010 yılında 4 bin 763 MW’lık kapasitenin eklenmesi ile Türkiye’nin toplam kurulu gücü 49 bin 524 MW’a ulaştı. Bu kaynaklardan doğalgazın toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 48.6, hidroliğin payı yüzde 18.5, yerli kömürün payı yüzde 21.7 ve rüzgarın payı ise yüzde 0.8 oranında bulunuyor. Türkiye’de küresel ekonomik krizin etkilerinin azalması ile birlikte sanayi üretimi kapasite kullanım oranının artması, elektrik talebi üzerinde olumlu etki yarattı. 2010 yılında yüzde 8.4 oranında artan elektrik tüketimi Ağustos 2010’da 700 milyon kWh ve 34 bin MW kapasite kullanımı ile Türkiye Cumhuriyeti tarihinde rekor kırdı. 2010 yılında yaşanan bir diğer kayda değer gelişme de, farklı yenilenebilir enerji kaynakları için farklı teşvik seviyeleri belirleyen ve yerli üretim katkısı getiren YEK Kanunu’nun yıl bitmeden kabul edilmesi oldu. Uygulama Yönetmeliği’nin de 2011 yılında yürürlüğe girmesi ile 2012 yılından itibaren yenilenebilir enerji yatırımcıları açısından yeni bir satış kanalı daha devreye girmiş olacak. 2011 yılının dokuz ayında Türkiye’nin toplam kurulu gücü 51 bin 547 MW’a ulaşırken, temmuz ayında 736 milyon kWh, 36.122 MW kapasite kullanımı ile yeni tüketim rekorları kırıldı. Türkiye’nin ekonomik büyümesi ile doğru orantılı olarak tüketimde oluşacak baskı, özel sektör yatırımlarını enerji sektörünün merkezine oturttu.

ELEKTRİK TALEBİNDE 10 YILDA YAKLAŞIK İKİ KAT BÜYÜME POTANSİYELİ BULUNUYOR
Enerji talebi ve arzı, sektörün son yıllarda en çok tartıştığı ve global ölçekte çözümler aradığı konuların başında geliyor. Global ölçekte ülkeler, arz güvenliğini ancak enerji üretimine hız vererek ve kaynak çeşitliliğine giderek artırabilecekleri konusunda tartışmasız hem fikirler. İstikrarlı makro-ekonomik gelişme, bir yandan Türkiye’de elektrik enerjisi talebini tetikliyor, diğer yandan da yeni kapasite ihtiyacını gündeme getiriyor. Türkiye`nin enerjide dışa bağımlılık oranı bugün yüzde 70`ler seviyesinde. 2011 yılının ilk yedi aylık döneminde, Türkiye’nin petrol ve doğalgaz faturası geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42.4 artışla 29.58 milyar dolara ulaştı. İlk yedi aylık seyrin yılın kalan döneminde de sürmesi durumunda net enerji ithalatının yaklaşık 48 milyar dolarla yeni bir rekor kırabileceği belirtiliyor. Sektör aktörlerine göre, bu oranı minimuma indirgemek için Türkiye’nin 2020 yılına kadar yatırım ihtiyacı 130 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. EPDK analizlerine göre ise, Türkiye 2010-2030 döneminde yapılacak enerji yatırımlarının toplamı 225-280 milyar dolar. Bu noktada özel sektör yatırımlarının hız kazanmasının Türkiye enerji sektörünün geleceğini önemli ölçüde etkileyeceği yadsınamaz bir gerçek olarak karşımıza çıkıyor. Son dönemde siyasi otoritenin sergilediği kararlı tutum ve hayata geçirilen uygulamalar da sektörün liberalleşmesinde ve buna bağlı olarak yatırımların hız kazanmasında rol oynayan faktörlerin başında geliyor.
OECD tarafından yapılan çalışmalara göre, Türkiye önümüzdeki 10 yılda enerji talebinde en yüksek büyümeyi gerçekleştirecek OECD ülkesi durumunda olacak. Elektrik enerjisi talebine bakıldığında Türkiye’nin, kişi başına elektrik tüketimi değerleri bakımından OECD ortalamasının üçte biri düzeyinde olduğu görülüyor. Son 10 yılda yaklaşık iki kat artış gösteren elektrik talebinde önümüzdeki 10 yılda da yaklaşık iki kat büyüme potansiyeli bulunuyor. Büyüyen elektrik talebini sürekli ve güvenilir koşullarda karşılayabilmek için öncelikle üretim tarafında çeşitlendirilmiş bir portföyün geliştirilmesi, bunun için de yatırım ortamını geliştirmeye ve piyasanın rekabetçiliğini artırmaya yönelik adımların kararlılıkla sürdürülmesi gerekiyor.

YENİLENEBİLİR ENERJİ YATIRIMCININ İLGİ ODAĞI OLDU
Coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre şanslı durumda bulunan Türkiye, ürettiği enerjinin sadece yüzde 0,1’ini güneşten elde ediyor. 2012 yılında ise 600 MW büyüklüğünde lisansa dayalı üretim sahalarının açılması ile birlikte 2013-2014 yılından itibaren sektörde büyük bir hareketlenme görülecek. Önümüzdeki yıl içinde Malatya ve Şanlıurfa Birecik’te toplam 45 MW değerinde güneş santrallerinin kurulması planlanıyor. 31 Aralık 2012 tarihine kadar 600 MW değerinde kurulum lisansı başvurusu kabul edilecek. 2012 Türkiye tarihinde güneş enerjisine dayalı elektrik üretiminde ilk lisans dağıtımlarının yaşanacağı yıl olması sebebiyle sektör için bir başlangıç olarak kabul edilecek. Lisanslama işlemlerinin ardından en yakın kurulumların 2013 yılından itibaren devreye alınması planlanıyor.

Türkiye, jeotermal ısı potansiyeli açısından dünyada yedinci, Avrupa’da ise birinci sıra yer alıyor. Jeotermal, Türkiye’de potansiyeli yüksek olan ancak yeterince kullanılmayan bir zenginlik. Türkiye’de halk arasında ‘termal’ ve ‘kaplıca’ olarak bilinen jeotermal kaynaklı suların kullanımı, şifa ve sağlık amaçlı kullanımın ötesine geçemedi. Ancak Türkiye, son yıllarda jeotermal potansiyelini kullanmak için yeni girişimlere sahne oluyor. Jeotermalin seralarda kullanımının beş yıl gibi kısa bir geçmişi var. Elektrik enerjisi üretiminde de durum farklı değil. Uluslararası standartlara sahip termal oteller yeni yeni yapılıyor. Belediyeler jeotermalle zenginleşebileceklerini yeni keşfediyor. Kısacası yeraltındaki jeotermal artık bundan sonra paraya ve zenginliğe dönüşecek gibi görünüyor.

Yatırımcının ilgisini çekmeye başlayan bir diğer yenilenebilir enerji kaynağı ise, rüzgar. Türkiye, giderek rüzgar enerjisi sektöründe de ağırlığı daha fazla hissedilen bir ülke olmaya başladı. Bu nedenle dünya ve özellikle Avrupa stratejisi içinde Türkiye’nin yeri giderek artıyor. Türkiye’de Ekim 2011 itibarıyla kurulu gücü bin 600 MW’ı aşan rüzgar enerjisi santrali bulunuyor. 2011 yılında 1 Kasım 2007 rüzgâr enerji santrali başvurularının ihale sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, önümüzdeki birkaç yıl içinde yaklaşık 11 bin MW rüzgâr kapasitesinin yatırımı ve devreye alınması için çalışmalar yürütülecek. Bu nedenle, önümüzdeki dönemde proje finansmanının özellikle küçük ve orta ölçekli şirketler üzerindeki etkisi daha fazla olacak.

Kaynak

Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı’nın öncülüğünde Türk-Danimarka ortaklı Kumluca Sera Atıklarından Biyogaz ve Elektrik Üretim Tesisi yatırım projesinin imza töreni Antalya Valiliği’nde yapıldı. Törene Antalya Valisi Ahmet Altıparmak, İl Genel Meclisi Başkanı Cavit Arı, BAKA Genel Sekreteri Tuncay Engin, Kumluca Belediye Başkanı AK Partili Hüsamettin Çetinkaya, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürü Bedrullah Erçin, T-energy firmasının ortakları Christian Petersen ile Özel Söğüt katıldı. 2013 yılında faaliyete geçecek olan proje ile Kumluca İlçesi’nde yılda 200 bin ton sera atığı 40 milyon kwh elektrik enerjisine dönüştürülecek. Tesisin atıkları organik gübre ve biyokömür olarak da değerlendirilecek.

HEM İNSAN SAĞLIĞI HEM ÇEVREYİ ETKİLİYOR

Antalya Valisi Ahmet Altıparmak, tarım üretiminden kaynaklanan bitkisel atıkların başlangıçta zararsız gibi görünmesine rağmen, zaman içinde atıkların çokluğu ve anında çözüm bulunamaması nedeniyle ciddi çevre kirliliği oluşturduğunu belirtti. Antalya’da tarımsal üretimdeki gelişmelerin aksine çevreyi kirleten sera atıklarının bertarafına ilişkin bugüne kadar başarı sağlanamadığını kaydeden Vali Altıparmak, şunları söyledi:

“Bu proje BAKA’nın öncülüğünde Antalya Valisi olarak şahsıma getirildiğinde oldukça mutlu oldum ve büyük heyecan duydum. Burada kangren haline gelmiş sera atıklarını- çevre mevzuatına da uygun olarak- enerjiye dönüştürecek bir projenin imza törenindeyiz. Bu yatırım hem ilimizdeki hem de ülkemizdeki diğer sera bölgeleri için de bir örnek teşkil etmesi bakımından oldukça önemlidir.”

YILDA 40 MİLYON KWH ELEKTRİK ÜRETİMİ

BAKA Genel Sekreteri Tuncay Engin ise projeye ilişkin sunum yaptı. Tuncay Engin, bu proje ile Kumluca ve çevresindeki seralarda ortaya çıkan yıllık sera atıklarının işlenmesi ve enerji üretilmesinin yanında, Kumluca halkı için işletme aşamasında 50, inşaat aşamasında ise 100 kişiye istihdam sağlanacağını kaydetti. Yatırımın toplam tutarının yaklaşık 75 milyon lira dolayında olduğunu kaydeden Tuncay Engin, “2 yıl içinde faaliyete geçmesi planlanan tesisle sera atıkları bertaraf edilerek biyogaz elde edilecek ve bu biyogazla yıllık 40 milyon kwh elektrik enerjisi tesisi kurulacaktır. Ayrıca bu işlemler sırasında çıkan sera posasından ise yan ürün olarak biyokömür ve sıvı gübre elde edilmesi de mümkün olacaktır. Dolayısıyla Kumluca ve çevresindeki ilçeler hem sera atıklarından maliyetsiz olarak kurtulacaklar hem de bu biyogaz tesisi sayesinde yeni bir istihdam alanına kavuşmuş olacaklardır” diye konuştu.

Törende Kumluca Belediye Başkanı Hüsamettin Çetinkaya ise sera atıklarının elektrik enerjisine dönüştürüleceği bu yatırımın yıllardır hayallerinde olduğunu ve bugün gerçekleşiyor olmasından dolayı çok mutlu olduklarını söyledi.

Koç Holding, 2006 yılında bünyesine kattığı TÜPRAŞ’ta yeni yatırımlara devam ediyor. İzmit’te bulunan rafinerisinde ‘fuel oil dönüşüm ünitesi’ yapımı gerçekleştiren şirket, dünyada ve Türkiye’de son yıllarda tüketimi hızla azalan fuel oil’den yeni ürünler üretecek. Yılda yaklaşık 4,2 milyon ton yüksek kükürtlü fuel oil işlenerek 3,5 milyon ton Euro 5 standardında değerli beyaz ürün, 690 bin ton petrol koku ve 86 bin ton kükürt elde edilecek.

Koç Holding Enerji Grubu Başkanı Erol Memioğlu, yaklaşık bin gün sonra tamamlanması beklenen tesislerin Türkiye’nin dış ticaret dengesine yılda 1 milyar dolara yakın olumlu katkıda bulunacağını, aynı oranda da katma değer üreteceğini söyledi. Enerjinin ekonomi açısından son derece önemli olduğuna işaret eden Memioğlu, Türkiye’nin petrolde net ithalatçı olduğunu belirterek, söz konusu proje ile pazardaki dizel ihtiyacının yüzde 10′unu karşılayarak dizel ithalatını yüzde 10 azaltacaklarını kaydetti.

Anahtar teslim bedeli 2,4 milyar dolar tutan ‘Fuel Oil Dönüşüm Projesi’nin yatırım sürecinin başladığını belirten Koç Holding Enerji Grubu Başkanı, “Bir ürünü daha yüksek performans özelliklerine sahip yeni bir ürünle değiştirerek bir sistemin performansını artırma diye özetlenebilecek proje, dünyanın geleceği için başlatılmış bir ana yatırım çalışmasıdır. Bu yatırımla sektörün eğilimlerine paralel olarak, düşük değerli siyah ürünler, yüksek değerli beyaz ürünlere dönüştürülüyor. 2006 yılında başladığımız yatırımları, 4,8 milyar dolarlık projeler ile 2015 yılında tamamlayarak, ülke ekonomisine katkıda bulunmak amacıyla üretimini uluslararası ölçütlerde sürdürmeye devam ediyoruz.” diye konuştu.

TÜPRAŞ Genel Müdürü Yavuz Erkut ise, ‘Fuel Oil Dönüşüm Projesi’nin inşaat ve montaj aşamasında ortalama 7 bin, en fazla da 10 bin işçinin çalışmasının planlandığını söyledi. Yatırım tamamlandığında ise yaklaşık 500 kişi sürekli olarak istihdam edilecek. Erkut, 2014 yılı sonunda devreye alınması planlanan projenin, büyük ölçüde İspanyol kredi ajansı-CESCE ve İtalyan SACE’nin ihracat kredileriyle finanse edileceğini aktardı. Şirketin bu yılki 9 aylık mali tablolarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erkut, ilk 9 ayda TÜPRAŞ’ın 18,6 milyar dolarlık bir ciro elde ettiğini, bu cironun yıl sonunda 22 milyar dolara ulaşmasını beklediklerini dile getirdi. İhracatın ocak-eylül döneminde 3,3 milyar dolar olarak gerçekleştiğini aktaran Erkut, yıl sonuna kadar bu rakamın 4,2 milyar doları bulacağını dile getirdi.

‘Akdeniz’de önemli oyuncu olmak istiyoruz’

Akdeniz’de 54, Karadeniz’de ise 18 rafineri olduğunu, TÜPRAŞ olarak bunlarla rekabet etmeleri gerektiğini kaydeden Erol Memioğlu, “Amacımız Akdeniz’in önemli oyuncusu olmak.” dedi. Türkiye’de petrol fiyatlarında indirim yapılmadığı söylentileri için ise Memioğlu, “Dünyada petrol fiyatları Arap Baharı’nın etkisi ile 120 dolarlara kadar yükseldi, şu anda ise 100 dolarlar seviyesinde seyrediyor. Burada parite çok önemli. Pahalı satıyor olsak, dağıtım şirketleri bu dışarıdan ithalat yapabilirler.” diye konuştu. İran’dan petrol alımını durdurmadıklarını, yıllık bazda 9 milyon tonluk alım yaptıklarını belirten Memioğlu, “Suriye’deki karışıklıklar nedeniyle de petrol alım kontratımızı bitirdik. Bizim 20 milyon tonluk ithalatımız içinde payı çok küçüktü.” dedi.

Kaynak

İdeal şartlarda 1 metreküpünden 164 metreküp metan gazı elde edilebilen gaz hidratların, sanılanın aksine, Karadeniz’in özellikle güney kısmındaki Türk karasularında çok geniş alanda var olduklarının tespit edildiği bildirildi.

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Derman Dondurur, iki yıl önce “Sakarya’dan Amasra’ya kadar olan denizel kısmın Tuna Deltası’yla bağlantısının olup olmadığı, kütle kaymaları ve sediment hareketinin kıyılardan derin denizlere nasıl gerçekleştiğine dair” Prof. Dr. Günay Çifçi ile TÜBİTAK destekli proje başlattıklarını belirtti.

Projeyle, aynı zamanda bölgedeki gaz hidrat birikimlerinin varlığına yönelik çalışma yapmayı planladıklarını ifade eden Dondurur, “Piri Reis gemisinin kullanıldığı çalışmalarımızda, bölgede 2 bin 400 kilometre civarında sismik veri topladık. Projenin ilk ayağını tamamladık. Önümüzdeki mayıs ayında da bölgeye tekrar gidip batıdaki kısmın da sismik ve batımetresini çıkarmayı düşünüyoruz. Deniz tabanından da örnekler alınıp gaz birikimlerine yönelik analizler yapılacak” diye konuştu.

-”Rezervlerin ekonomik potansiyeli çok yüksek”-

Derman Dondurur, sismik verilerden yola çıkıp bölgedeki gaz hidratların ve gaz birikimlerinin dağılımını haritaladıklarını belirterek, şunları kaydetti:
“Yüksek basınç ve düşük sıcaklık altında su ve gaz birleşerek, buz görünümlü katılara dönüşüyor. Bunlara gaz hidrat diyoruz. Buz değiller, kar şeklinde görünüyorlar ama değiller. İçinde su ve çok büyük miktarlarda gaz var. İdeal şartlarda 1 metreküp gaz hidrattan, 164 metreküp metan gazı elde edebiliyorsunuz. Bunlar, ekonomik potansiyeli çok yüksek rezerv. Yakın geçmişe kadar bunların Karadeniz’de büyük alanlarda yayılmadığı, bulunmadığı düşünülüyordu. Ama yaptığımız çalışmalarda, bunların gerçekten, özellikle bizim karasularımızda, Karadeniz’in güney kısmında çok geniş alanlarda var olduğunu fark ettik. Bu çok önemli. Şu an ekonomik olarak gaz hidrattan gaz elde etmemiz mümkün değil ama son dönemde hızlanan çalışmalarla yakın gelecekte bu mümkün olacak.

O gazı oradan çıkarmanız için ya sıcaklığı artıracaksınız ya da basıncı düşüreceksiniz ki bunlar maliyetli şeyler. Ama bugün Almanya başta olmak üzere; gaz hidratlardan gaz elde edilmesine yönelik çok farklı yöntemlerle çok farklı çalışmalar yapılıyor. Dolayısıyla çalışmalar çok hızlandı.”

Gaz hidratların Türk karasularında araştırılmasıyla ilgili enstitü bünyesinde laboratuvar kurduklarına değinen Dondurur, şöyle devam etti:
“Bugün siz karasularınızdaki gaz hidratları haritalamazsanız, yarın çıkan bu yeni yaklaşımların sonuçlarını uygulamanız mümkün olmayacak. Özellikle Batı ve Doğu Karadeniz’de haritalamaya başladık. Alacağımız deniz tabanı numunelerinden gazın bileşimi hakkında bilgi elde etmeyi düşünüyoruz. Eğer gaz bileşimlerinde ağır hidrokarbonlar varsa bu derinlerden gelen petrol kaynaklı gaz birikiminin var olabileceği anlamına gelir ki bu da derinlerdeki petrol sisteminin hala aktif olduğunu, çalıştığını işaret edebilir. Dolayısıyla ekonomik bir yönü var. Gaz hidratlar, bugün olmasa da yakın gelecekte işletilebilir gaz kaynakları haline gelecek. Dolayısıyla çalışmalara şimdiden başlamak gerektiğini düşünüyorum.”

Doç. Dr. Dondurur, araştırma sonuçlarını ortaya koyacaklarını, bilimsel yayın olarak da sunulacağını dile getirerek, talep gelmesi durumunda verileri TPAO ile paylaşmaya hazır olduklarını sözlerine ekledi.

Emre Umurbilir – AA

Kaynak

Gelişmeyle ilgili bilgi veren ABD Büyükelçiliği Ticaret Müsteşarı Michael Lally, şirketlerin hem Türkiye’de, hem de çevre ülkelerde enerji alanında yatırım olanakları arayacaklarını söyledi. Lally, şöyle konuştu:

“Heyetin gelişini çok önemsiyoruz. Türkiye’de 250 civarında toplantı düzenlemeyi düşünüyoruz. Heyette finansman sağlayabilecek kuruluşlar da yer alıyor. Sadece Türkiye’ye değil, Türk firmalarla birlikte çevre ülkelere de bakıyoruz. Türkiye bu açıdan çok daha önemli. Gelen ABD’li şirketlerin bazıları New York Borsası’na kayıtlı. Tüm şirketler toplamında düşünülecek olarsa büyüklük toplamı, 10 milyar dolarları geçer.”

Lally, ABD’li firmaların Türkiye’nin nükleer santral kurulması sürecinde neden yer almadıkları sorusuna, “ABD enerji şirketleri, nükleer enerji konusunda eğer doğru ortam varsa, her zaman bu sürece katılırlar” yanıtını verdi.

Kaynak

Temiz enerji sektörünü oluşturan güneş, rüzgar, jeotermal, biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının artık dünya ülkelerinin ekonomileri için ciddi bir lokomotif haline geldiğini ifade eden Prof. Dr. Yeşilata, sektörün en fazla tarım ve hayvancılığa dayalı kırsal alanlar olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Yeşilata, GAP-YENEV Merkezi’nin öncelikle GAP’ın uygulandığı bölgeye daha sonra Türkiye ve dünyaya hitap edebilecek potansiyelde inşa edilmesinin planlandığını, bu kapsamda başta ABD ve Çin olmak üzere dünya ülkelerindeki benzer merkezlerin incelendiğini dile getirdi.

Daha önce GAP Bölge Kalkınma İdaresince (BKİ) yürütülen Yenilenebilir Enerji (YE) ve Enerji Verimliliği (EV) alanlarındaki projelerin, HRÜ’deki Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezinde yürütülen çalışmalarla sentezlendiğini anlatan Yeşilata, merkezin öngörülerine zemin oluşturacak hidrolik enerji, güneş enerjisi potansiyeli, tarımsal atıklar gibi unsurların bölgede bu alanda önemli bir avantajı da beraberinde getireceğini ifade etti.

Prof. Dr. Yeşilata, söz konusu merkezin bölgede yeni iş ve istihdam alanlarının oluşmasına katkı sağlayacağına dikkati çekerek, kurulacak merkezde özellikle kadın iş gücünün değerlendirilmesi için çalışma yürütüleceğini aktardı.

-”Ürettiği enerjiyi ihraç edecek” Prof. Dr. Bülent Yeşilata, bölgeye kurulacak merkezin, sektörde görev alan herkese fırsatlar sunabileceğine inandığını belirterek, merkezin enerjisini tamamen kendisinin üreteceğini ve enerji kaybının neredeyse minimum seviyede olacağını kaydetti.

Binada, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliğiyle ilgili teknoloji geliştirileceğine değinen Yeşilata, “Yakın zamanda inşaatına başlamayı düşündüğümüz merkezin, 2012 yılı sonunda tamamlanacağını umuyorum. Ondan sonrası için bölgenin önce sınır komşusu ülkelere daha sonra diğer ülkelere ve özellikle bakir alanlarda yan sanayi, santral kurulumu, binalarda, sanayide, enerji verimliliğini artırıcı ürünleri ihraç edebileceğini düşünüyoruz” diye konuştu.

-”Yenilenebilir enerjinin ruh haritası çıktı” GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Sadrettin Karahocagil ise bölgede yenilenebilir enerji kaynakları alanında sadece Türkiye’yle değil, dünyayla rekabet edebilecek bir potansiyelin bulunduğunu söyledi.

Yenilenebilir enerjinin haritasının çıkarıldığını ifade eden Karahocagil, şunları kaydetti: “GAP illerinde sektörlerin rekabet kapasitesini ölçtük. Bölgede öne çıkan bazı sektörler var. Bunlar yenilenebilir enerji, organik tarım, hatta organik tekstil ve çocuk giyimi ve turizmdir. Bölgenin bu alanda Türkiye’nin yanı sıra dünya ile rekabet edebilecek bir kapasiteye sahip olduğunu tespit ettik.

Yenilenebilir enerjinin haritası çıktı. Bunun en önemli ayaklarından biri olan yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği merkezini Harran Üniversitesine kuracağız. Merkezimiz, Kalkınma Bakanlığının yatırım programına alındı ve yaklaşık 10 milyon TL’lik bütçe ayrılacak. Merkezle ilgili ABD’nin California eyaletindeki Berkeley Üniversitesiyle işbirliği gerçekleştireceğiz. Yakın bir zamanda da protokol imzalayacağız.”

Kaynak

Hawaii ve Kanarya Adaları gibi dünyaca ünlü adalara enerji ulaştırmak için UNIDO-ICHET tarafından hayata geçirilen hidrojene dayalı enerji üretim projelerinin son halkası Bozcaada oldu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın desteğiyle 1.5 milyon dolara mal olan Bozcaada’daki tesis 20 haneye kesintisiz olarak enerji sağlarken, yeni nesil yöntem Cook Adaları ve Şeyseller’deki 6 milyon dolarlık hidrojen enerji üretim projelerine de örnek olacak.

Yenilenebilir enerji teknolojilerinin gündelik hayatta kullanımına yönelik Türkiye’nin ilk projesi olan Bozcaada’da hidrojen enerjisi üretimi başladı. Bozcaada’da üretime geçen 55 kilovatlık pilot tesiste, ilk aşamada kaymakamlık ve adadaki 20 evin enerji ihtiyacı kesintisiz olarak karşılanabilecek.

RÜZGAR VE GÜNEŞİ DEPOLUYOR
Pilot tesiste 20 kilovatlık fotovoltaik güneş panelleri ve 30 kilovatlık rüzgâr türbini ile elektrik ayrıca 50 kilovata eşdeğer hidrojen de elektrolizörle üretilip depolanıyor. Hidrojen pili ve jeneratörü ile elektriğe çevrilip dağıtılıyor.

PROJE İLERİDE GENİŞLETİLECEK
Törende konuşan UNİDO-ICHET Türkiye Genel Direktörü Mustafa Hatipoğlu, bu projeyle hidrojenle kendi enerjisini üretme yolunda Türkiye’nin güzel adalarından Bozcaada’nın doğasıyla uyumlu bu çaba ileride daha geniş uygulamalara dönüşecek” dedi. Alternatif enerji kaynakları arasında hidrojen enerjisinin düşük hacim, yüksek depolama kapasitesi, verimlilik ve çevre dostu niteliğiyle öne çıktığını söyleyen Hatipoğlu, 2003’ten bu yana imzalanan sözleşmeyle Enerji Bakanlığı’nın hidrojen geliştirme uygulamalarına destek verdiğini kaydetti.

COOK ADALARI DA UYGULAYACAK
Hidrojen, yenilenebilir enerji kaynaklarının depolanmasını sağlayan bir enerji taşıyıcısı olarak biliniyor. UNİDO Direktörü Cahit Gürkök, dünyada ABD’nin Hawaii, İspanya’nın Kanarya Adaları, Yunanistan’ın Aistratis Adaları’nda enerji üretimi için uygulanan yeni yöntemin Bozcaada da başarıyla hayata geçirilmesinin ardından 6 milyon dolarlık yatırımla ünlü Cook Adaları ve Şeyseller’de de uygulanacağını ifade etti.

Kaynak

2014 yılında da 2 bin 500 kilovatlık büyük model bitirilecek. Bütçesiyle savunma projeleri dışında, Cumhuriyet tarihinin en büyük araştırma geliştirme projesi olan MİLRES’in Türkiye ekonomisine beş yıl içinde otomotiv sanayii kadar katkı sağlaması hedefleniyor. 2023 yılına kadar 20 bin megavat rüzgar enerjisi üretmek için 30 milyar doları rüzgar türbinlerine yatıracak Türkiye, bunun en azından 7.5 milyar dolarını kendi imkanlarıyla sağlamayı planlıyor. Kalanının ise yabancı markalarca karşılanacağı düşünülüyor.

Bu organizasyonda, Enerji Bakanlığı’nın başkanlığında Sabancı Üniversitesi, TÜBİTAK, TAI, İTÜ, İstanbul Ulaşım görev alıyor. Üretimin tamamı yerel sanayicilere yaptırılacak. Böylelikle yerel rüzgar türbini yan sanayiinin temelleri atılmış olacak. Bunun haricinde, Sabancı Üniversitesi, araştırma geliştirme dışında sanayiyle işbirliği oluşturmak için Rüzgar Enerjisi Teknoloji Platformu (RETEP) adıyla sivil bir girişimi de başlatmış durumda. Sabancı Üniversitesi Rektör Danışmanı Cemil Arıkan, MİLRES Projesi’nin koordinatörü olan Sabancı Üniversitesi Mekatronik Mühendisliği’nde görevli Doç.Dr. Mahmut Faruk Akşit, RETEP üyelerinden Heksagon’un Genel Müdürü Murat Oğuz Arcan, konuyla ilgili olası senaryolarını ve hedeflerini CNBC-e Business’a anlattı.

İsterseniz, olayı daha iyi kavramak için birkaç yıl geriye gidelim. 2007 yılının 1 Kasım sabahı Türkiye ekonomisi yepyeni bir sektörle tanıştı. O gün, Enerji Bakanlığı, Türkiye’deki rüzgar enerjisi üretimi için lisans başvurularını almaya başladı. Hedef rüzgar enerjisinde ilk adımları atmaktı. Ülkenin toplam elektrik üretimi, o gün için 40 bin megavattı. Önümüzdeki 10 yıl için ise rüzgar enerjisi için koyulan hedef 20 bin megavat olarak açıklanmıştı. Ama talep beklenenin çok üzerinde oldu. Çeşitli kuruluşlardan 78 bin megavatlık talep geldi. Herkes şaşkındı. Çünkü bu talep, yukarıda yazdığımız gibi, Türkiye’nin o günkü toplam elektrik üretiminin iki katı, on yıl sonraki rüzgar enerjisi hedefinin ise neredeyse dört katıydı. Bu yoğun ilgi Türkiye’de rüzgarın bir hayli hızlı eseceğinin ilk sinyaliydi.

SÜPER GÜÇLERİN RÜZGARLA YARIŞI

Aslında, bir süreden beri rüzgar enerjisi gelişmiş ülkelerin gündeminde. Kömür, petrol gibi kaynakların küresel ısınmaya olumsuz etkileri ve rezervlerle ilgili tartışmalar, nükleerle ilgili malum kuşkular, doğalgazda dışarı bağımlılık gibi birçok etken rüzgarın işine yarıyor. ABD, Avrupa Birliği ve Çin başta olmak üzere pek çok ülke, önümüzdeki on yıl için oldukça büyük rüzgar yatırımı hedefliyor.

Çin geçen yıl 16 bin 500 megavatlık dev yatırımıyla ABD’yi geçerek rüzgar enerjisinde dünyanın en güçlü ülkesi haline geldi. Bu iki ülkeyi Almanya ve İspanya takip ediyor. Çin 2020 yılında rüzgar kapasitesini 300 bin megavata çıkarmayı planlarken, Avrupa Birliği ise bu rakamı 213 bin megavat olarak açıklıyor. Kısacası yenilenebilir ve temiz enerji kaynakları arasında gösterilen rüzgara, dünyada da ilgi ve yatırım hızla artıyor.

TÜRBİN SEVDASI

Rüzgardan elektrik üretimi, modernize edilmiş dev yel değirmenlerine benzeyen türbinlerin kurulmasıyla gerçekleşiyor. Türbin üretim sektörünün, son kriz dalgasından bir miktar etkilenmiş olsa da, keyfi hayli yerinde. 2010 yılında dünyada 36 bin megavata yakın bir yatırım yapıldı. Bir megavat üretim için 1.5 milyon dolarlık bir türbin yatırımı gerektiği düşünülürse bu 54 milyar dolarlık bir pasta anlamına geliyor.

Sonuç olarak, 1 Kasım 2007’de yaşanan ilginç gelişme, hem devletin hem de yerli ve yabancı büyük yatırımcıların ilgisini rüzgara çekmeyi başardı. 2020 yılında hedeflediği 20 bin megavatın, yani 30 milyar doların yurt dışına gideceğini anlayan Enerji Bakanlığı hareketlendi. Bu büyük yatırım harcamasının bir kısmının yerel kaynaklarla yapılmasının Türkiye’nin geleceği açısından önemli olduğuna karar verdi ve harekete geçti. Teknolojisi ve tasarımı tamamen yerli olarak yapılacak MİLRES adı verilen milli rüzgar türbini geliştirme ve üretim projesi hazırlıkları bu şekilde başladı. Derken görev dağılımı yapıldı, bütçeler kararlaştırıldı. Türbinler konusunda akademik çalışmaları olan Sabancı Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mahmut Faruk Akşit’in de yardımıyla MİLRES projesinin koordinasyonu ve türbinin tüm mekanik aksamının tasarlanması görevi Sabancı Üniversitesi’ne verildi.

ROKETSAN’ın kurucu genel müdürlüğünü yapmış Cemil Arıkan gibi üniversite-kamu-sanayi işbirliklerinde deneyimli bir ismin varlığı ve Mahmut Akşit’in çabalarıyla kısa sürede araştırma, geliştirme ve üretim hazırlıkları bitirildi. Bütçe, TÜBİTAK tarafından 1 Temmuz 2011’de onaylandı ve 50 milyon liranın ilk aşaması olan 10 milyon lira 500 kilovatlık türbin üretimi için serbest bırakıldı. Hemen ardından 2014 yılında tamamlanacak olan 2,5 megavatlık büyük model üzerinde anlaşmaya varıldı. Türkiye milli rüzgar türbinine sahip olmak için artık kolları sıvamış durumdaydı. Akşit, “Bu Cumhuriyet tarihinde savunma sanayi araştırmaları haricinde en büyük bütçeli proje” diyor.

Proje, Sabancı Üniversitesi dahil beş kurum tarafından işbirliğiyle gerçekleştiriliyor. Havacılık endüstrisinde artık dünyaca tanınan TUSAŞ-TAI kanat kısmını, Sabancı Üniversitesi tüm mekanik kısmı, TÜBİTAK Enerji Enstitüsü jeneratör ve elektrik aksamını, İstanbul Ulaşım A.Ş. güç elektroniği kısmını, İTÜ ise rüzgar analizleri ve kule tasarımını yürütecek.

OTOMOTİV KADAR BÜYÜK

Arıkan, üretilecek milli rüzgar türbini doğru kullanılırsa Türkiye’nin otomotiv endüstrisi kadar büyük bir değer yaratabileceğine inanıyor. Hem de 40 yılda alınan yolu burada sadece 5 yılda alarak… Cemil Arıkan, “Elbette yaparız” diyor. “Sanayi potansiyelimiz var. Bugün TAI dese ki, ‘Ben bunun ana üretim işine soyunuyorum’ bence en iyisini yapar. Uçak yapan bir kurum TAI. O bilgi, o kalite anlayışı var artık Türkiye’de. Şimdi eksiğimiz bu tasarımı yapıp, teknoloji üretip sahip olmak, markalaşmak.” Öte yandan, devletin rüzgar türbini teknolojisi geliştirip bunu özel sektörü geliştirecek şekilde hareket etmesi hem yerel sanayicileri hem de Vestas ve Siemens gibi yabancı yatırımcıları hareketlendirdi. Rüzgar santrallerinde yerli türbin ve parçalar kullananlara elektrik alım fiyatında devletçe verilecek teşvik de heyecanı artırdı.

RETEP KURULUYOR

Tüm bu gelişmelerden sonra Sabancı Üniversitesi ikinci olarak, MİLRES’ten sonra rüzgar sanayiini geliştirmek için iş dünyasıyla birlikte Rüzgar Enerjisi Teknoloji Platformu’nu (RETEP) kurdu. Bu platformda yerli ve yabancı 11 sanayici yer alıyor. Gerekli parçaları üretecek olanlar da bu şirketler olacak.

RETEP’in kurucuları arasında yer alan enerji şirketlerinden Heksagon’un Genel Müdürü Murat Oğuz Arcan, “Devlet, MİLRES ve desteklerle rüzgara ciddi bir yatırım yapacağını gösterdi” diyor. “Türkiye’de ciddi bir rüzgar potansiyeli var, 30 milyar dolar yatırım hedefleniyor. Ocak ayından sonra türbinde yerel parça kullananların elektrik fiyatını 11 dolar cent’e çıkararak önemli bir teşvik getirildi. Potansiyel var ve Türkiye bunu kullanmaya karar almış durumda. Artık başarmak bizim doğru düzgün koordine olmamıza bağlı.”

Bunun için RETEP, kamu, üniversite, sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra 40 kişilik sanayiciyle birlikte 73 kişilik bir arama konferansı yaparak kolları sıvamış.

Türkiye’nin rüzgarda sanayi devrimi yapacak sanayi ve insan altyapısı olduğunu vurgulayan Arcan, “Türkiye otomotivde bir sanayi devrimi yapmıştır ama bu, 40 yıl almıştır ve tırnaklarıyla kazımıştır. Ve ne için, bugünkü rüzgar türbinindeki sanayi devrimi beş yılda yapılabilsin diye. Biz bunu böyle bağladık. Madem ki bu altyapı, bu kazanım ve bilgi birikimi otomotivde var. O zaman biz beş yılda rüzgar sanayi devrimini gerçekleştirmeyi hedeflemeliyiz” diyor.
Türkiye de bu rüzgar böyle esmeye devam ederse, bu sefer devleti, kurumları, bilim insanları, mühendisleri ve sanayicisiyle hazır görünüyor.

* Bu yazı CNBC-e Business dergisinin Ekim 2011 sayısında yer almıştır.

CNBC-e Business – Resul BUKSUR 

Bu işbirliği ile Siemens’in elektrikli motorlarına sahip ilk Volvo C30′ların bu yıl içerisinde üretilerek test aşamasına geçmesi bekleniyor. Volvo tarafından 2012 sonuna kadar üretilecek 200′e yakın C30 ise Siemens’in şirket içi test filosunun bir parçası olarak, gerçek şartlarda test edilebilmesi ve onaylanması için Siemens’e teslim edecek.
İşbirliğinin duyurulması için yapılan toplantıda konuşan Siemens Yönetim Kurulu Üyesi ve Siemens Endüstri Sektörü CEO’su Siegfried Russwurm şunları söyledi;

“Volvo ile yaptığımız işbirliği, ileride seri üretimini yapmayı düşündüğümüz elektrikli otomobiller için üstün kaliteli parça ve sistemlerin geliştirilmesinde önemli bir kilometre taşını oluşturuyor. Uzun vadeli hedefimiz, Siemens’i elektrikli araçların hem içinde hem de dışında kullanılacak çözümler için global bir sistem tedarikçisi haline getirmek. Kendimizi geniş kapsamlı bir elektrikli mobilite alanında öncü olarak görüyoruz.”

Siemens’in İsveçli otomobil üreticisi Volvo ile geliştirdiği bu işbirliği ile elektrikli araç ve batarya üretiminde hızlanan ilerlemeye ve maliyetleri düşürme çabalarına da katkıda bulunmuş olacağı belirtiliyor.

Kaynak

Bu trendi görenler arasında bu yıl “Enerji Sektöründe Sürdürülebilir Yenilikleri Güçlendirme” başlığıyla öne çıkan zirve de var. Abu Dabi’de 17-20 Ocak 2012 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan “Dünyada Enerji’nin Geleceği” zirvesinde Türkiye öne çıkıyor. Sayıları yüzleri bulan geçmiş yıllar ile kıyaslanınca bu yıl zirveye Türkiye’den binlerce katılımcı bekleniyor. Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanında bölgesinde ve dünyada bir üs konumunda olacağını düşündüklerini söyleyen Abu Dabi World Future Energy Zirvesi Direktörü Najji El Haddad, bu yıl Türkiye’nin ön sırada yer alacağını düşünenlerden.

Birleşmiş Milletlerden Ban Ki-Moon, İzlanda Başkanı, Portekiz Başbakanı gibi önemlei isimlerin katıldığı zirvede bu yıl Türkiye’den firmaları da bir çok önemli fırsat bekliyor. Konseptlerinde bir değişiklik yaparak büyük firmalar yerine KOBİ statüsünde yenilikçi firmalara da yer vermeyi planlayan Abu Dabi World Future Energy Zirvesi çeşitli teşviklerle Türk firmaları piyasaya girecek havuza davet ediyor. Böylece dünyanın bir çok yerinden küçük ama yenilik yaratan firma birleşme ve satın alma fırsatları bulacak. Zirvenin katılımcıların sayısına bakıldığında, 26.000′den daha fazla bir katılımcı olduğu dikkat çekiyor.

Fosil yakıtlarının bir gün son bulacağını ve herkesin yenilenebilir enerjiye odaklanacağını söyleyen Haddad’a göre Türkiye’den bir çok firmanın şu anda Avrupa’da yatırım fırsatları bulunuyor. Avrupa’daki kriz Türk firmaları için birleşme ve satın almalar için önemli bir fırsat sunuyor.

Kaynak